Nafaka Artırımı Davası Nedir? Şartları ve Süreci
Boşanma sonrasında hükmedilen nafaka miktarı, zaman içinde değişen ekonomik koşullar ve tarafların ihtiyaçları nedeniyle yetersiz kalabilir. Özellikle yaşam giderlerinin artması, çocuğun eğitim ve sağlık masraflarının yükselmesi veya tarafların mali durumlarında meydana gelen değişiklikler, mevcut nafakanın yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
Nafaka artırımı davası, daha önce belirlenmiş nafaka miktarının değişen koşullara uygun olarak yükseltilmesi amacıyla açılan davadır. Türk Medeni Kanunu uyarınca nafakanın artırılması mümkündür. Ancak her artış talebi kendiliğinden kabul edilmez. Mahkeme, nafaka alacaklısının ihtiyaçlarını, nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü ve somut olayın özelliklerini birlikte değerlendirir.
Bu yazıda nafaka artırımı davasının şartları, hangi mahkemede açılacağı, artış oranının nasıl belirlendiği ve 2026 yılı itibarıyla güncel hukuki durum ele alınmaktadır.
Bunlar da ilginizi çekebilir:
Nafaka Artırımı Davası Nedir?
Nafaka artırımı davası, mahkeme kararıyla belirlenmiş nafakanın mevcut şartlar karşısında yetersiz kalması nedeniyle miktarının artırılmasının talep edildiği hukuki süreçtir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde, dönemsel olarak ödenen yoksulluk nafakasının artırılmasına veya azaltılmasına imkân tanır.
Çocuk için ödenen iştirak nafakası bakımından ise Türk Medeni Kanunu'nun 331. maddesi uygulanır. Bu düzenlemeye göre koşulların değişmesi hâlinde hâkim, talep üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyebilir.
Dolayısıyla nafakanın artırılması için mevcut nafakanın hangi koşullarda belirlendiği ile dava tarihindeki koşullar arasındaki değişimin değerlendirilmesi gerekir.
Nafaka Artırımı Davası Hangi Şartlarda Açılır?
Nafaka artırımı talebinin kabul edilmesi, mevcut nafaka miktarının değiştirilmesini haklı kılan koşulların bulunmasına bağlıdır.
Mahkemeler, nafaka miktarını değerlendirirken özellikle aşağıdaki durumları dikkate alır.
1. Ekonomik Koşulların Değişmesi
Nafaka miktarının belirlendiği tarihten sonra enflasyon nedeniyle paranın alım gücünün azalması, kira ve temel yaşam giderlerinin yükselmesi mevcut nafakanın yetersiz kalmasına neden olabilir.
Ancak ekonomik koşulların değişmiş olması, talep edilen her artış miktarının kabul edileceği anlamına gelmez. Tarafların güncel mali durumları da değerlendirilir.
2. Nafaka Alacaklısının İhtiyaçlarının Artması
Nafaka alan kişinin barınma, sağlık ve temel yaşam giderlerinde meydana gelen artışlar, yoksulluk nafakasının yeniden değerlendirilmesine gerekçe oluşturabilir.
Özellikle nafakanın belirlendiği tarihten sonra ortaya çıkan ve belgelendirilebilen ihtiyaçlar önem taşır.
3. Çocuğun Eğitim ve Sağlık Giderlerinin Yükselmesi
İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı sağlanması amacıyla ödenir.
Çocuğun büyümesiyle birlikte okul, ulaşım, beslenme, sağlık ve diğer temel ihtiyaçlarında
artış meydana gelebilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 330. maddesine göre iştirak nafakasının belirlenmesinde çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın yaşam koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınır.
4. Nafaka Ödeyen Kişinin Mali Durumunun Değişmesi
Nafaka yükümlüsünün gelirinde önemli bir artış meydana gelmesi de değerlendirmede dikkate alınabilir.
Bununla birlikte yalnızca gelir artışı, talep edilen miktarda nafaka artışı yapılmasını zorunlu kılmaz. Nafaka alacaklısının ihtiyaçları, mevcut nafaka miktarı ve hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirilir.
Benzer şekilde nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması veya ödeme gücünü etkileyen önemli değişiklikler, artırım talebinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Hangi Nafaka Türlerinde Artırım Talep Edilebilir?
Nafakanın artırılması konusunda nafakanın türü önemlidir. Özellikle iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası bakımından farklı hukuki ölçütler uygulanır.
İştirak Nafakasının Artırılması
İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık sonrasında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı sağlanması amacıyla ödenir.
Çocuğun ihtiyaçları zaman içinde değişebileceğinden mevcut iştirak nafakasının artırılması talep edilebilir.
Örneğin nafaka miktarının belirlendiği tarihte ilkokula devam eden bir çocuğun ilerleyen yıllarda eğitim, ulaşım ve diğer giderlerinin yükselmesi, nafakanın yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
İştirak nafakasının artırılmasında temel ölçüt, çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın ekonomik olanaklarıdır.
Yoksulluk Nafakasının Artırılması
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve boşanmada diğer taraftan daha ağır kusurlu olmayan eş lehine belirlenen nafakadır.
Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi kapsamında, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde dönemsel yoksulluk nafakasının artırılması istenebilir.
Mahkeme, nafaka alan kişinin geçim koşullarını ve nafaka ödeyen tarafın ekonomik gücünü birlikte inceler.
Tedbir Nafakasının Artırılması
Boşanma davası devam ederken eş veya çocuk lehine hükmedilen tedbir nafakasının da koşulların değişmesi hâlinde yeniden değerlendirilmesi talep edilebilir.
Bu talep, devam eden davanın koşullarına göre ilgili mahkemeye sunulabilir.
2026 Yılında Nafaka Artış Oranı Nasıl Belirlenir?
2026 yılında bütün nafakalara uygulanacak tek ve sabit bir yasal artış oranı bulunmamaktadır.
Nafaka artış oranının belirlenmesinde öncelikle mevcut mahkeme kararının ve varsa mahkemece onaylanan anlaşmalı boşanma protokolünün içeriği incelenmelidir.
Kararda gelecek yıllara ilişkin bir artış düzenlemesi bulunuyorsa artış, bu düzenleme doğrultusunda uygulanabilir.
Böyle bir düzenlemenin bulunmadığı durumlarda ise nafaka miktarının artırılması için dava açılması gerekebilir.
Mahkeme yeni nafaka miktarını belirlerken;
Tarafların güncel gelirlerini ve ekonomik durumlarını,
Nafaka alacaklısının ihtiyaçlarını,
Çocuğa ilişkin eğitim, sağlık ve bakım giderlerini,
Mevcut nafaka miktarını,
Nafakanın belirlendiği tarihten itibaren değişen koşulları,
Hakkaniyet ilkesini
birlikte değerlendirir.
Nafaka Artışında TÜFE veya ÜFE Zorunlu mudur?
Nafaka miktarının her yıl kendiliğinden TÜFE veya ÜFE oranında artırılmasını zorunlu kılan genel bir kural bulunmamaktadır.
Ancak hâkim, talep üzerine gelecek yıllarda uygulanacak artış yöntemini kararda belirleyebilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 29 Haziran 2026 tarihli, 2026/1403 E. ve 2026/7341 K. sayılı kararında da iştirak nafakasının gelecek yıllarda ÜFE oranında artırılmasına ilişkin talebin değerlendirilmesi gerektiği ele alınmıştır.
Bu nedenle mevcut nafaka kararında yıllık artışa ilişkin bir hüküm bulunup bulunmadığı önem taşır.
Nafaka Artırımı Davası Nasıl Açılır?
Nafaka artırımı davası, mevcut nafaka miktarının değiştirilmesini gerektiren koşullar açıklanarak görevli ve yetkili mahkemeye başvurulmasıyla açılır.
Dava sürecinde genel olarak şu aşamalar izlenir:
Mevcut nafaka kararının incelenmesi: Nafakanın hangi tarihte, hangi miktarda ve hangi koşullarda belirlendiği tespit edilir.
Değişen koşulların belirlenmesi: Nafaka alacaklısının ihtiyaçlarında veya tarafların mali durumlarında meydana gelen değişiklikler açıklanır.
Delillerin sunulması: Artış talebini destekleyen gelir belgeleri, gider kayıtları ve diğer hukuka uygun deliller mahkemeye sunulur.
Mahkeme incelemesi: Tarafların iddiaları ve delilleri değerlendirilerek artış talebinin kabulüne, kısmen kabulüne veya reddine karar verilir.
Dava dilekçesinde talep edilen yeni nafaka miktarının ve artış gerekçelerinin açıkça belirtilmesi önemlidir.
Nafaka Artırımı Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Nafaka artırımı davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise bu davalara aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesi bakar.
Türk Medeni Kanunu'nun 177. maddesine göre boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Bunun yanında Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun genel yetki hükümleri de dikkate alınabilir.
Davanın hangi mahkemede açılacağı belirlenirken nafakanın türü ve somut uyuşmazlığın özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır.
Nafaka Artırımı Davası İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Nafaka artırımı davasında sunulacak belgeler, talebin dayandığı nedenlere göre değişiklik gösterebilir.
Dava kapsamında önem taşıyabilecek belgeler şunlardır:
Önceki nafaka kararını içeren mahkeme ilamı ve varsa boşanma protokolü,
Gelir durumunu gösteren maaş bordrosu ve SGK kayıtları,
Kira sözleşmesi ve barınma giderlerine ilişkin belgeler,
Çocuğun eğitim, servis ve diğer okul giderlerine ilişkin belgeler,
Sağlık giderlerini gösteren faturalar ve kayıtlar,
Tarafların ekonomik durumuna ilişkin hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller.
Mahkeme gerekli gördüğünde tarafların sosyal ve ekonomik durumları hakkında ilgili kurumlardan bilgi ve belge talep edebilir.
Her dava bakımından aynı belgelerin sunulması zorunlu değildir. Önemli olan, artış talebine dayanak oluşturan koşulların somutlaştırılmasıdır.
Nafaka Artırımı Davası Ne Zaman Açılabilir?
Nafaka artırımı davası açabilmek için önceki nafaka kararından itibaren mutlaka bir, iki veya üç yıl geçmesini gerektiren genel bir yasal süre bulunmamaktadır.
Burada belirleyici olan, nafaka miktarının yeniden değerlendirilmesini gerektiren koşulların oluşup oluşmadığıdır.
Örneğin önceki kararın üzerinden kısa bir süre geçmiş olsa bile çocuğun sağlık ihtiyaçlarında önemli bir değişiklik yaşanması, yeni bir değerlendirmeyi gerektirebilir.
Buna karşılık uzun süre geçmiş olması da tek başına talep edilen miktarda artış yapılmasını garanti etmez.
Mahkeme, önceki nafaka miktarının belirlendiği koşullarla mevcut koşulları karşılaştırarak
karar verir.
Nafaka Artırımı Hangi Tarihten İtibaren Geçerli Olur?
Nafaka artırımına ilişkin kararlar, kural olarak davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm doğurur.
Bu nedenle mahkemenin artış talebini kabul etmesi durumunda, dava tarihinden itibaren doğan nafaka farkları gündeme gelebilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17 Ocak 2024 tarihli, 2023/9912 E. ve 2024/339 K. sayılı kararında da nafakaya ilişkin davaların dava tarihinden itibaren hüküm ifade ettiği belirtilmiştir.
Ancak somut karardaki hüküm ve usuli koşullar dikkate alınmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Sonrasında Nafaka Artırılabilir mi?
Anlaşmalı boşanma kapsamında belirlenen nafakanın sonradan artırılması mümkündür.
Tarafların boşanma sırasında nafaka miktarında anlaşmış olmaları, değişen koşullar karşısında nafakanın hiçbir şekilde yeniden değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez.
Bununla birlikte anlaşmalı boşanma protokolündeki hükümler ve nafakanın belirlendiği tarihteki koşullar önem taşır.
Özellikle tarafların ekonomik durumlarında esaslı değişikliklerin ortaya çıkması veya çocuğun ihtiyaçlarının artması durumunda mevcut miktarın yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
2026 Yılında Yoksulluk Nafakasına İlişkin Önemli Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli, E.2025/156 ve K.2026/131 sayılı kararıyla Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir.
Karar, 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Ancak iptal hükmünün yürürlüğe girmesi yayımdan itibaren dokuz ay ertelenmiş olup yürürlük tarihi 30 Haziran 2027 olarak belirlenmiştir.
Bu karar, yoksulluk nafakasının tamamen ortadan kaldırıldığı veya mevcut nafaka kararlarının kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmemektedir.
26 Ekim 2026 tarihi itibarıyla iptal hükmü henüz yürürlüğe girmemiştir. Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması talepleri mevcut yasal düzenlemeler ve somut olayın koşulları çerçevesinde değerlendirilmeye devam etmektedir.
Nafaka Artırımı Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka artırımı davası kaç yılda bir açılabilir?
Nafaka artırımı davasının yalnızca belirli yıl aralıklarında açılabileceğine ilişkin genel bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır. Önemli olan, yeniden değerlendirmeyi haklı kılan koşulların oluşmasıdır.
Nafaka her yıl otomatik olarak artar mı?
Nafaka her yıl kendiliğinden artmaz. Ancak mahkeme kararında veya mahkemece onaylanmış protokolde yıllık artışa ilişkin uygulanabilir bir düzenleme bulunuyorsa bu hüküm esas alınır.
Nafaka artırımı davasında ne kadar artış istenebilir?
Talep edilecek miktar, nafaka alacaklısının ihtiyaçları ve tarafların ekonomik koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir. Her dava için geçerli sabit bir artış yüzdesi bulunmamaktadır.
Nafaka ödeyen kişinin geliri artarsa nafaka da artar mı?
Gelir artışı mahkemenin değerlendirebileceği unsurlardan biridir. Ancak tek başına gelir artışı, nafakanın mutlaka artırılacağı anlamına gelmez. Diğer koşulların da birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Çocuk için ödenen nafaka artırılabilir mi?
Evet. Çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve diğer bakım giderlerinin artması durumunda iştirak nafakasının artırılması istenebilir. Mahkeme, çocuğun ihtiyaçları ve anne babanın ödeme gücünü değerlendirir.
Nafaka artırımı davası ne kadar sürer?
Davanın süresi, ilgili mahkemenin iş yüküne, tebligat süreçlerine, delillerin toplanmasına ve yargılamanın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Her dava için geçerli kesin bir sonuçlanma süresi bulunmamaktadır.
Nafaka artırımı davası avukatsız açılabilir mi?
Nafaka artırımı davasının açılması için avukatla temsil genel olarak zorunlu değildir. Bununla birlikte dava dilekçesinin hazırlanması, delillerin değerlendirilmesi ve usuli sürelerin takip edilmesi hukuki bilgi gerektirebilir.
Sonuç
Nafaka artırımı davası, daha önce belirlenmiş nafaka miktarının değişen yaşam koşulları ve tarafların ekonomik durumları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesine imkân sağlayan hukuki bir yoldur.
İster iştirak nafakası ister yoksulluk nafakası söz konusu olsun, artış talebinin değerlendirilmesinde mevcut nafaka miktarı, değişen ihtiyaçlar, tarafların mali koşulları ve hakkaniyet ilkesi önem taşır.
Nafakanın artırılmasına ilişkin her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Bu nedenle mevcut mahkeme kararının, değişen ekonomik koşulların ve artış talebine dayanak oluşturacak belgelerin birlikte incelenmesi gerekir.
Av. Hasan Hasgül
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuki değerlendirme, olayın özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre farklılık gösterebilir.
Son güncelleme: 26 Ekim 2026
Yorumlar